สำหรับมือใหม่ที่เริ่มดูเมล็ดพันธุ์ในเว็บธนาคารขายเมล็ด หรือเรียกกันทั่วไปว่า seeds bank มีศัพท์อยู่หลายคำที่จะต้องทำความเข้าใจก่อนจะที่เราจะเลือกซื้อเมล็ดและสายพันธุ์ให้ตรงกับความต้องการของเรา ในบทความนี้รีฟเฟอร์แมน จะมาอธิบายถึงความแตกต่างของศัพท์ในเรื่องของเมล็ดกัญชาให้อ่านกัน เช่น  กัญชาเพศผู้(male) กัญชาเพศเมีย(female) และ เพศคู่(hermaphrodite) เป็นต้น เพื่อจะได้เป็นไกด์ให้สายเขียวหลายคนเข้าใจและเลือกซื้อเมล็ดพันธุ์ได้อย่างถูกต้อง...ดังนี้

กัญชา(cannabis)เป็นพืช 2 เพศ  ถ้าเราดูเมล็ดที่เกิดมาจากการผสมเกสรจากต้นตัวเมียและตัวผู้ที่ผสมกันโดยธรรมชาติจนได้เมล็ดออกมานั้น เราจะไม่สามารถบอกเพศของเมล็ดแบบนี้ได้ชัดเจนว่าเมล็ดที่ได้มานั้นเป็น เพศผู้ หรือ เพศเมีย ดังนั้นเราจะเรียกเมล็ดเหล่านี้ว่า เมล็ดสุ่มเพศ(regular seeds) นั่นเอง และโดยทั่วไปเมล็ดแบบ สุ่มเพศนั้น จะมีราคาถูกกว่าเมล็ดเพศเมียในสายพันธุ์เดียวกัน

เมล็ดสุ่มเพศ(regular seeds)

ผู้ที่มีประสบการณ์การปลูกกัญชามานานมักจะแนะนำว่า หากต้องการแม่พันธุ์กัญชาที่มีคุณภาพที่สุดควรจะหาต้นเพศเมียจากเมล็ดสุ่มเพศ(regular seeds) จะมีคุณภาพดีกว่าต้นเพศเมียจากเมล็ดที่ถูกสร้างมาด้วยวิธีอื่น เพราะว่าเมล็ดสุ่มเพศมีความเป็นธรรมชาติมากกว่า

ผู้ปลูกบางคนหากได้ต้นตัวเมียจากเมล็ดสุ่มเพศมักจะเก็บต้นนี้ไว้เป็นแม่พันธุ์ไปอีกหลายปี แต่การทำแบบนี้ก็ใช้เวลาคนข้างมากไม่เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการผลผลิตเร็วๆ ในส่วนของการทำเมล็ดก็เช่นเดียวกัน ผู้ปลูกจะนำต้นตัวผู้จากเมล็ดสุ่มเพศมาผสมเพื่อให้เกิดเมล็ดสุ่มเพศในรุ่นต่อไป การทำแบบนี้เหมือนจะดูยุ่งยากใช่มั้ย? ใช่แล้วล่ะ ถ้าอยากง่ายก็หาซื้อเมล็ดตัวเมีย(feminized seeds) ที่เป็นตัวเมีย 99% เลยจะดีกว่าครับ

กัญชาเพศเมีย(female)

เมล็ดพันธุ์กัญชาแบบเพศเมียนั้น เมื่อออกดอกจะมีช่อดอกแน่น มีไตรโคมติดในส่วนที่เรียกว่า  "บัด(bud) หรือช่อดอกเพศเมีย " คือส่วนที่คนนำมาสูบสันทนาการหรือใช้ในทางการแพทย์ กัญชาเพศเมียยังสามารถนำมาผลิตเมล็ดในการปลูกรุ่นต่อไปโดยการเอาเกสรเพศผู้มาผสมให้เกิดเมล็ด

ดอกเพศเมีย
ดอกเพศเมีย

กัญชาเพศผู้(male)

เมื่อปลูกไปจนต้นแสดงเพศและสร้างดอกแล้ว ส่วนของดอกเพศผู้(pollen sac) จะลักษณะเหมือนไข่ที่ห้อยลงมาระหว่างกิ่ง เมื่อดอกสุกแล้วจะมีเกสรด้านในดูคล้ายผงฝุ่นปลิวกระจายลอยออกมาเพื่อไปผสมกับเกสรดอกจากช่อดอกเพศเมีย หากเกสรตัวผู้ทำการผสมกับช่อดอกเพศเมีย ดอกเพศเมียจะเอาพลังงานทั้งหมดที่มีในดอก  ไปใช้ในการสร้างเมล็ดแทน หรือ พูดง่ายๆก็คือช่อดอกเพศเมียที่มีเมล็ดติดมาด้วยจะไม่มีคุณภาพเท่าช่อดอกที่ยังไม่ถูกผสมเพราะสารอาหารและตัวยาในดอกก็จะลดลงเพื่อไปสร้างเมล็ดนั่นเอง (กลิ่นหาย ไม่ค่อยเมา) ช่อดอกเพศเมียหรือ bud ถ้าเป็นคนก็เปรียบเหมือนสาวบริสุทธิ์ที่มีพรหมจรรย์ยังไม่เคยผ่านผู้ชายใด ดังนั้นถ้าคุณปลูกกัญชาเพื่อให้ได้คุณภาพสูง คุณจำเป็นต้องป้องกันเด็กสาวพหรมจรรย์ของเราไม่ให้เกสรตัวผู้มาผสม เพื่อที่เราจะได้ดอกคุณภาพอย่างเต็มที่

ดอกัญชาเพศผู้ ลูกศรชี้ที่ผงสีขาวคือละอองเกสรตัวผู้ที่ออกมาจากพวงไข่ (pollen sac)

กัญชาเพศคู่(hermaphrodite)

กัญชาเพศคู่คือกัญชาที่มีสองเพศในต้นเดียว มักเกิดขึ้นได้ 2 กรณีตามนี้

  • เกิดจากความเครียดของต้นตัวเมียในช่วงที่เริ่มทำดอก ความเครียดนี้เกิดจากปัจจัยต่างๆ เช่น แสง ความร้อน ขาดน้ำ สารเคมี และอื่นๆ
  • เกิดจากธรรมชาติทางลักษณะพันธุศาสตร์ หมายถึงอยู่ในโครโมโซมที่อยู่ในดีเอ็นเอตั้งแต่แรกอยู่แล้ว ต้นชนิดนี้ถือว่ามีโครโมโซมที่เพี้ยน เมื่อต้นลักษณะนี้ทำเมล็ดก็มีโอกาสสูงที่เมล็ดจะกลายเป็นเพศคู่เหมือนกัน

อย่างไรก็ตามมีโอกาสน้อยมากที่จะเกิดเพศคู่เองจากธรรมชาติ  กัญชาเพศคู่จะมีโอกาสเกิดได้สูงมากกว่าหากปลูกจากเมล็ดเพศเมีย(feminized seeds) ส่วนในเมล็ดสุ่มเพศ(regular seeds) จะมีโอกาสเกิดน้อยกว่าเพราะมีความแข็งแรงมากกว่าตามธรรมชาติ

ต้นกัญชาเพศคู่(hermaphrodite)ในวงกลมคือพวงไข่มีเกสรตัวผู้ รูปจาก www.growweedeasy.com

ความเข้าใจผิด

กัญชาเพศคู่ ไม่สามารถเกิดจากต้นเพศผู้กลายเป็นตัวเมียได้เหมือนที่หลายๆคนเข้าใจ บางคนเมื่อพบเห็นในธรรมชาติมักเรียกต้นเพศคู่ว่า ต้นกระเทย ก็ไม่ผิดและไม่ถูก 100% เพราะว่าตามข้อเท็จจริงคำว่า กระเทย คือเพศผู้พี่พยายามเป็นเพศเมีย แต่กัญชาเพศคู่เกิดจากต้นเพศเมียที่มีความผิดปกติของโครโมโซมทำให้เกิดไข่ของเพศชาย ถ้าจะให้ถูกน่าจะเรียกว่าว่ากัญชา "ทอม" มากกว่า อีกกรณี บางคนอาจเข้าใจผิดเวลาเห็นช่อดอกเพศเมียที่บังเอิญถูกเกสรตัวผู้ผสมไปแล้ว ลักษณะจะเห็นคล้ายลูกบอลอยู่ในช่อดอกนูนขึ้นมาซึ่งนั่นคือเมล็ดที่กำลังตั้งท้องทำเมล็ดแต่กลับคิดว่านี่คือพวงไข่ของเพศผู้จึงบอกว่านี่คือต้นกระเทย ซึ่งจริงๆแล้วไม่ใช่ ถ้าเป็นต้นเพศคู่(hermaphrodite) ลักษณะไข่จะเป็นพวงห้อยแยกออกมาอยู่ใต้ดอก หรือ ห่างจากตัวดอกเหมือนในรูปด้านบน

ช่อดอกที่มีเมล็ด
แกะเปลือกออกจะเห็นเมล็ดข้างใน

ข้อมูลต้นฉบับ